Khích lệ bản năng tự lập cho bé

Cách dạy con của người Châu Âu

Khích lệ bản năng tự lập cho bé

Lượn quanh một vòng các diễn đàn nuôi dạy bé thì câu hỏi mà Zaca.vn thấy các mẹ bàn tán rôm rả nhất về vấn đề tự lập cho con trẻ. Vẫn còn một số bà mẹ chưa biết mục đích chính xác hay là nguyên nhân cụ thể, và có phải là cần thiết để rèn luyện tính tự lập cho con hay không?

Tại sao cha mẹ cần phải rèn luyện và tập tính tự lập cho con?  Bởi vì tính tự lập rất quan trọng cho con vì sau này khi con lớn lên, con phải đối mặt với cuộc sống phức tạp bên ngoài, nếu một đứa trẻ quen được che chở và nuông chiều sẽ cảm thấy rất khó khăng và yếu đuối mỗi khi gặp thất bại, sợ hãi và tự ti khi bước vào thử thách mới, bối rối khi cần tiết chế cảm xúc cho phù hợp. Tất cả là do quá dựa dẫm vào người khác. Thậm chí đến khi ra trường và đi làm rồi mà vẫn chưa thoát khỏi thói quen ỷ lại vào người khác.

Khích lệ bản năng tự lập cho bé
Khích lệ bản năng tự lập cho bé

Vậy nên, cha mẹ sẽ phải dạy con một kĩ năng vô cùng quan trọng “tự lập” và phải dạy con tự lập ngay từ khi mới chào đời, dù có mẹ ru hay không ru con trẻ vẫn có thể ngủ ngon lành một giấc đêm dài 12 tiếng, đứa trẻ chỉ đến giờ cơm là tự giác chuẩn bị bàn ăn, đi rửa tay và lấy ghế, tự xử lý những thức ăn. Phải rèn con tự lập để con là đứa trẻ tự rửa mặt, tự đánh răng, tự mang balo khi đi học, là đứa trẻ biết giúp đỡ mẹ, và tự đứng dậy mỗi khi vấp ngã, tự giải quyết những mâu thuẫn với bạn bè, luôn luôn tìm tòi cái mới và mong muốn tự hoàn thành thử thách. Điều này cũng sẽ bị lầm tưởng là cha mẹ đang bỏ mặc con tự xoay xở mà cha mẹ nên nghĩ tới lợi ích cho con, tạo cơ hội cho con, trang bị cho con những hành trang để trở thành một đứa trẻ giỏi giang .

Những kĩ năng tự lập dường như có sẵn trong mỗi trẻ và cha mẹ cần khích lệ bản năng tự lập của bé để bé có thể trở thành một đứa trẻ độc lập và tự tin:

– Người lớn hãy làm gương cho trẻ vì người lớn là tấm gương để con trẻ noi theo nên các thành viên khác trong gia đình hãy cùng nhau thể hiện sự độc lập của chính mình. Cha mẹ hãy thử tưởng tượng xem con sẽ cảm thấy kì cục thế nào nếu mẹ phải làm hết việc nhà trong khi bố thì nằm trên ghế sofa xem tivi và đọc báo? Hay là mẹ phải đi lấy cốc nước cho bố trong khi bố đang bận chơi game hay xem truyền hình? Nếu trong môi trường như vậy bé sẽ nghĩ việc tự chăm sóc mình/ việc nhà mình không cần phải tự làm mà cũng có người khác làm cho.

– Quy tắc khen thưởng: khi bé hoàn thành một công việc nào đó, mẹ hãy khen ngợi và động viên bé cho dù bé chỉ hoàn thành được một bước trong một chuỗi các quá trình khác đó cũng là một sự nỗ lực rất lớn của bé rồi. Một vài câu khích lệ nữa thì lần sau bé sẽ làm tốt hơn như: “Bin của mẹ đánh răng sạch quá, Bin dọn đồ chơi của bé rất gọn gàng chưa kìa,…” hay những câu cảm ơn bé “cám ơn con đã cất dép cho mẹ nhé/ cảm ơn con đã mang điện thoại cho mẹ,…”. Tuy nhiên, những lời khen này luôn luôn giữ ở một mức độ chừng mực tráng lạm dụng quá lởi khen sẽ khiến bé luôn đòi hỏi lời khen cho dù việc làm của bé chưa tốt. Trong trường hợp này mẹ nên hỏi cảm nhận của bé bằng những câu hỏi như: “con thấy mình/con có thể làm điều này tốt hơn nữa không?”. Khi bé làm tốt trong một chu kì nhất định thì mẹ nên thưởng cho bé bẳng hiện vật như đồ chơi mới hay truyện tranh,… để khích lệ bé.

– Khuyến khích bé tham gia công việc nhà: công việc này không chỉ có ý nghĩa giúp đợ bố mẹ mà còn có ý nghĩa dạy bé học cách chịu trach nghiệm với nhiệm vụ được giao. Sau khoảng thời gian bé được 55 tuần tuổi thì bé sẽ có những bước phát triển mới là thích bắt chước người lớn làm việc nhà, thích được sai vặt. Cha mẹ hãy coi đó là cơ hội tuyệt vời để phát triển tính tự lập cho trẻ và trong giai đoạn này bé chỉ có thể giúp được những việc đơn giản như bỏ rác vào thùng, cất đồ dùng của bé , xách túi (nhẹ) hộ mẹ,… hay chỉ là một ít nhung không sao cả chỉ cần bé tỏ ra yêu thích công việc và cố gắng hoàn thành là bé đả xứng đáng nhận được “huy chương” rồi.

– Khi bé được 2 tuổi cha mẹ có thể thiết lập thói quen làm việc nhà cho bé. Nghĩa là không phải nhờ giúp nữa mà yêu cầu bé hoàn thành công việc được giao và đã được định sẵn mỗi ngày vào những khoảng thời gian nhất định để bé tạo được nếp sống quen tốt cho bé.

Tóm lại rèn luyện tính tự lập cho con trẻ là một trong những kĩ năng cần thiết cần phải dạy/ hướng dẫn cho trẻ. Kĩ năng này cần tập cho bé ngay từ lúc bé mới sinh với những thói quen sinh hoạt tự ăn, tự ngủ hằng ngày của bé khi không có mẹ dỗ dành. Con càng tự lập sớm thì cha mẹ càng yên tâm và chắc chắn con trẻ sẽ trở thành một người luôn biết cách giải quyết những vấn đề trong cuộc sống phức tạp này.

Giai đoạn “lo sợ xa cách” của trẻ

lo sợ xa cách

Giai đoạn “ lo sợ xa cách ” của trẻ

Giai đoạn lo sợ xa cách xảy ra ờ tất cả các trẻ sơ sinh và trẻ biết đi với những mức độ khác nhau. Đây là một trong những bước phát triển quan trọng của não bộ về mặt cảm xúc, và giai đoạn này xuất hiện khi bé bắt đầu hiểu ra rằng sự vật, con người tồn tại ngay cả khi những thứ ấy không xuất hiện trước mắt bé.

Sau khi sàng lọc những thông tin, những nghiên cứu của các chuyên gia và một số tài liệu thì Zaca.vn nêu ra một vài đặc điểm, biểu hiện chính của các bé trong giai đoạn này là bé thường thể hiện rõ sự bực bội, lo lắng, đôi khi còn tuyệt vọng khi bị tách rời khỏi người bảo vệ và chăm sóc cho bé là mẹ. Trong giai đoạn này bé đạ nhận thức được rằng mẹ rất quan trọng nhưng bé chưa hiểu ra được là mẹ/ người thân/ người chăm sóc bé chỉ vắng mặt một lúc chứ không phải vắng mặt vĩnh viễn.

Be lo so me xa cach
Lo sợ xa cách

Vậy thời gian xuất hiện “lo sợ xa cách” của bé là khi nào?

Giai đoạn bé lo sợ xa cách có thể coi là một dạng tuần khủng hoảng bởi vì nó luôn khiến bé lo âu, bất an và luôn nhằng nhẵng theo mẹ, bám mẹ khủng khiếp điều này khiến cho mẹ dễ bực bội và mệt mỏi rất lớn cho mẹ. Bởi vậy, để tránh cho mẹ rơi vào tình trang mệt mỏi triền miên và thúc đẩy cho bé phát triển tới giai đoạn khác thì mẹ và nhựng người thân có những kế hoạch/ chiến lược để giúp cha mẹ trải qua thời kì này của bé nhẹ nhàng hơn đồng thời hỗ trợ bé cách luyện tập kỹ năng độc lập cho trẻ và giúp trẻ vượt qua nỗi lo lắng đó .

Giai đoạn sợ hãi xa cách xuất hiện sớm vào khoảng 6-7 tháng tuổi nhưng chỉ ở mức độ vừa phải. Đỉnh điểm nỗi lo lắng của bé rơi vào giai đoạn từ 10 đến 18 tháng tuổi và sẽ giảm dần sau 18 tháng rồi kết thúc giai đoạn này khi bé tròn 2 tuổi.

Và biểu hiện của bé trong giai đoạn “ lo sợ xa cách ” này là gì? Đó là:

– Khi mẹ khuất bóng (dù chỉ một vài phút) là bé khóc, cứ thấy mẹ là bé nín. Dù cho bé đang chơi, đang được ông/ bà ẵm. Bé ngủ dậy không thấy mẹ cũng khóc ai dỗ cũng không nín chỉ khi nào thấy mẹ và mẹ vỗ về thì mới nín.

– Buổi tối bé không chịu ai bế bé, chỉ có mẹ thôi. Nếu mẹ đi tắm thì bố cũng phải bế bé và đứng trước của nhà tắm bé mới chịu không thì bé cứ khóc hoài.

– Bé thường theo mẹ cho dù mẹ làm gì bé cũng đứng sau lưng túm lấy quần mẹ, mẹ đi một bước thì con theo một bước và tay thì vẫn núm chặt quần mẹ, khóc lóc đòi mẹ bế bằng được mới thôi.

– Giai đoạn này bé cũng rất nhiều tình cảm với mẹ như mẹ đang ngồi thì bé chạy lại sau lưng quàng tay ôm chầm lấy mẹ, đầu áp và giũi giũi vào mẹ, thích nẳm gối đầu trên bụng mẹ mà khi ngủ thù cũng sở sở bụng mẹ mới thấy yên tâm.

Thế thì có cách nào giúp con vượt qua giai đoạn “ lo sợ xa cách ” không? Có chứ và đây là thời điểm những kĩ năng “ tự trấn an ” của bébắt đầu mang ra “xài” để tăng cấp độ/ kĩ năng tự lập cho bé. Mẹ hãy sử dụng giọng nói và ngôn ngữ cơ thể của mẹ khi con đòi bế, trấn an, nhe nhàng với bé như: “mẹ đang ở đây rồi, con tự chơi một mình nhé, con nghe con mèo “tom” hát nhé,…” và tạo các âm thanh sống động để đánh lạc hướng bé.

Muốn bé chấp nhận việc không nhìn thấy mẹ trong khoảng một thời gian nhất định thì cần phải để bé học cách tự chơi và không bám lấy mẹ trong cùng một không gian trước đã. Mẹ có thể lựa chọn những sản phẩm đồ chơi cho bé có hình thù bắt mắt , có nhạc sống động để bé thích thú tự chơi một bình mà không cần có mẹ ở bên.

Lo sợ xa cách
Lo sợ xa cách

– Khi mẹ và bé ở chung 1 không gian và mẹ đang làm việc khác thì thỉnh thoảng đáp lại những âm thanh của con với lời lẽ vui vẻ, từ tốn, nhẹ nhàng.

– Dạy và chơi trò chơi ú tìm với bé để bé quen dần và biết rằng mẹ không ở đấy nhưng mẹ sẽ trở lại bên con trong chốc lát.

– Khuyến khích ông/ bà/ người thân/ chồng tạo mối quan hệ tin tưởng với con để bé biết rằng không có mẹ bé vẫn có thể yên tâm chơi đùa với những người khác.

– Và quan trọng nhất vẫn là rèn luyên cho bé kĩ năng “chơi độc lập” ngay từ khi mới sinh. Con biết chơi một mình cũng sẽ có giai đoan lo sợ xa cách nhưng bé dễ dàng thích nghi hơn với sự vắng mặt của mẹ. Việc rèn luyện kỹ năng này thường các mẹ sẽ thấy trongcác phương pháp dạy con của người Châu Âu .

Tóm lại, vòng tuần hoàn của con người có nhiều giai đoạn phát triển, kết thúc giai đoạn này là khởi đầu cho giai đoạn khác và mỗi giai đoạn có những biểu hiện khác nhau. Trẻ sơ sinh cũng vậy, giai đoạn nào bé cũng sẽ gây cho mẹ nhiều mệt mỏi, nhiều cảm xúc khác nhau, cha mẹ không thể bỏ qua các giai đoạn hiển nhiên đó mà hẫy thích nghi với nó. Để giảm sự mệt mỏi trong quá trình nuôi dạy con, cha/ mẹ nên dạy và rèn cho bé kĩ năng “độc lập” ngay từ khi mới sinh để bé dễ dàng thích nghi hơn với các giai đoạn phát triển.